با صدور مجوز رسمی فعالیت از سوی مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس و اوراق بهادار در تاریخ ۲ آبان ۱۴۰۵، گام نهایی برای گشایش نماد و راه‌اندازی معاملات ثانویه صندوق سرمایه‌گذاری پروژه برق خورشیدی «نور» در تابلوی بورس انرژی ایران برداشته شد. این رویداد نقطه عطفی در تنوع‌بخشی به ابزارهای نوین تأمین مالی زیرساختی، ارتقای نقدشوندگی سرمایه‌گذاری‌های سبز و تسهیل ورود نقدینگی بخش خصوصی به مگاپروژه‌های تجدیدپذیر کشور به شمار می‌رود.
تاریخچه و روند اخذ مجوزهای قانونی صندوق پروژه نور
فرآیند شکل‌گیری و پذیرش صندوق سرمایه‌گذاری پروژه برق خورشیدی «نور» از نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار کلید خورد. در شهریورماه ۱۴۰۵، مرحله پذیره‌نویسی اولیه این صندوق در بازار ابزارهای نوین مالی بورس انرژی ایران با استقبال فعالان بازار سرمایه و شرکت‌های حوزه انرژی انجام گرفت. متعاقب تکمیل مراحل تخصیص و ثبت تجاری، مرکز نظارت بر صندوق‌ها در دوم آبان‌ماه ۱۴۰۵ پروانه فعالیت معتبر را ابلاغ کرد تا بستر آغاز رسمی دادوستد روزانه واحدهای سرمایه‌گذاری فراهم شود.
ابعاد فنی، ساختار اجرایی و پراکندگی جغرافیایی سبد ۵۰۰ مگاواتی
صندوق پروژه نور متولی تأمین مالی و احداث یک بسته نیروگاهی تجمیعی به ظرفیت اسمی ۵۰۰ مگاوات است که در ۹ استان مستعد تابش کشور گسترش یافته‌اند. ساختار توزیع جغرافیایی این سبد علاوه بر تعدیل ریسک‌های محیطی و افت راندمان حرارتی، پایداری انتقال در شبکه سراسری برق (دیسپاچینگ ملی) را به حداکثر می‌رساند. کل اعتبار مورد نیاز برای بهره‌برداری کامل از این تأسیسات حدود ۲۶ هزار میلیارد تومان (۲۶ همت) برآورد شده که ترکیبی از آورده مؤسسان، منابع جمع‌آوری‌شده از پذیره‌نویسی و تسهیلات صندوق توسعه ملی است.
بر اساس جدول زمان‌بندی ارائه‌شده از سوی مجریان پروژه، اتصال سنکرون تمام بلوک‌های نیروگاهی به شبکه انتقال برق سراسری تا پیش از خرداد سال آینده (فصل اوج بار و پیک مصرف تابستان) هدف‌گذاری شده است.
| شاخص ارزیابی | مشخصات و ارقام صندوق پروژه نور |
|---|---|
| نماد معاملاتی در بورس | نور (بورس انرژی ایران) |
| ظرفیت کل نامی نیروگاه‌ها | ۵۰۰ مگاوات ($500\,\mathrm{MW}$) |
| حوزه پوشش جغرافیایی | ۹ استان (مناطق مرکزی، شرقی و جنوبی ایران) |
| کل حجم سرمایه‌گذاری مصوب | حدود ۲۶,۰۰۰ میلیارد تومان (۲۶ همت) |
| موعد بهره‌برداری و اتصال به شبکه | پیش از خرداد سال آینده (پیش از پیک تابستان) |
| روش بازگشت سرمایه | فروش برق پاک در تابلوی سبز، قراردادهای دوجانبه و تهاتر سوخت صرفه‌جویی‌شده |
مدل‌سازی مالی و فرمول ارزش‌گذاری پروژه‌های نیروگاهی صندوق
در مدل‌سازی مالی صندوق‌های پروژه انرژی، شاخص هزینه کل احداث به ازای هر مگاوات ظرفیت منصوبه ($\text{CAPEX}_{\text{MW}}$) و نرخ بازده مورد انتظار سالانه از فروش کیلووات‌ساعت برق، تعیین‌کننده قیمت پایه واحدهای سرمایه‌گذاری هستند:
$$ \text{CAPEX}_{\text{MW}} = \frac{\text{کل مخارج سرمایه‌ای سبد} (\text{ریال})}{\text{ظرفیت نامی نیروگاه}} = \frac{26 \times 10^{12} \, \text{تومان}}{500 \, \mathrm{MW}} = 52 \times 10^9 \, \frac{\text{تومان}}{\mathrm{MW}} $$
اجزای این رابطه و مدل جریان نقدی به شرح زیر هستند:
- $\text{CAPEX}_{\text{MW}}$: هزینه سرمایه‌گذاری ناخالص به ازای هر مگاوات ظرفیت اسمی بر حسب $\frac{\text{تومان}}{\mathrm{MW}}$.
- $26 \times 10^{12} \, \text{تومان}$: کل هزینه مصوب اجرای سبد پروژه‌ها شامل تسطیح، خرید تجهیزات فتوولتائیک، اینورترها، پست‌های اختصاصی و خطوط اتصال.
- $500 \, \mathrm{MW}$: مجموع توان نامی نیروگاه‌های ۹ گانه تحت تملک صندوق.
جریان درآمدی سالانه صندوق ($CF_{\text{annual}}$) نیز تابعی از میزان تابش موثر و تعرفه‌های فروش انرژی در بازارهای هدف است:
$$ CF_{\text{annual}} = \sum_{i=1}^{n} \left( E_{i} \times P_{i} \right) – \text{OPEX}_{\text{total}} $$
- $E_{i}$: انرژی سالانه تحویلی نیروگاه $i$ام بر حسب $\mathrm{MWh}$.
- $P_{i}$: میانگین نرخ فروش تضمینی یا موزون تابلوی سبز بر حسب $\frac{\text{تومان}}{\mathrm{MWh}}$.
- $\text{OPEX}_{\text{total}}$: هزینه‌های جاری بهره‌برداری، نگهداری (O&M)، بیمه و نظارت فنی سالانه بر حسب تومان.
تحلیل ویوا سولار
پرسش‌های متداول در خصوص صندوق پروژه برق خورشیدی نور
صندوق سرمایه‌گذاری پروژه خورشیدی نور چه تفاوتی با صندوق‌های سهامی عادی دارد؟
صندوق‌های سهامی عادی سبدی از سهام شرکت‌های متعدد را خریداری و مدیریت می‌کنند، اما صندوق پروژه به‌طور خاص با هدف ساخت، راه‌اندازی و بهره‌برداری از پروژه‌های معین صنعتی (در اینجا ۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی) تأسیس شده و سودآوری آن مستقیماً به پیشرفت فیزیکی و فروش برق همان طرح‌ها وابسته است.
واحدهای نماد «نور» در کدام بازار و با چه سامانه‌ای قابل معامله است؟
این واحدها در تابلوی ابزارهای نوین مالی بورس انرژی ایران معامله می‌شوند و کلیه دارندگان کد معاملاتی معتبر در سامانه‌های آنلاین کارگزاری‌ها می‌توانند در ساعات مجاز بازار نسبت به خرید یا فروش اقدام کنند.
درآمد صندوق پروژه نور پس از افتتاح نیروگاه‌ها چگونه تأمین می‌شود؟
درآمد اصلی از محل فروش برق پاک در تابلوی برق سبز بورس انرژی، قراردادهای دوجانبه تأمین برق با صنایع بزرگ مشمول ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، و تسویه حواله‌های سوخت صرفه‌جویی‌شده بر اساس ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر محقق خواهد شد.
منابع، مستندات و فایل‌های تکمیلی
برای دریافت جزئیات بیشتر و بررسی اسناد فنی و مالی، مستندات رسمی زیر در دسترس عموم قرار دارند:
- امیدنامه و اساسنامه رسمی صندوق سرمایه‌گذاری پروژه نور: سامانه کدال (گروه ابزارهای نوین مالی بورس انرژی).
- ابلاغیه مجوز فعالیت مرکز نظارت بر صندوق‌های سازمان بورس: درگاه الکترونیکی مدیریت نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار (تاریخ صدور: ۲ آبان ۱۴۰۵).
- گزارش توجیهی فنی-اقتصادی احداث ۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی: پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت سازنده و متولی صندوق پروژه نور.
