پنل خورشیدی بایفشیال

پنل خورشیدی بایفشیال چگونه کار می‌کند؟

پنل بایفشیال (Bifacial، دوطرفه) برای تبدیل تابش دریافتی از دو سطح فعال پنل به برق طراحی شده است. سطح جلویی معمولاً نور مستقیم و پخشی آسمان را دریافت می‌کند. سطح پشتی نیز در صورت دسترسی به نور می‌تواند از تابش بازتابیده‌شده از زمین، بام یا سطوح اطراف بهره بگیرد. میزان سهم پشت پنل به شرایط واقعی محل و هندسه نصب وابسته است.

اصطلاح «ضریب بایفشیالیتی» (Bifaciality Factor) را نباید با درصد افزایش انرژی سالانه یکی دانست. این ضریب، بنا بر تعریف و روش آزمون سازنده، نسبت پاسخ توان سطح پشتی به سطح جلویی را توصیف می‌کند؛ اما انرژی اضافه‌ای که یک سامانه در محل تولید می‌کند به تابش پشت پنل و طراحی آرایه بستگی دارد. بنابراین، عدد درج‌شده در دیتاشیت درباره بایفشیالیتی به‌تنهایی پیش‌بینی تولید پروژه نیست.

تفاوت پنل دوطرفه با پنل یک‌طرفه

در پنل یک‌طرفه (Monofacial)، طراحی سامانه عمدتاً بر تولید از سطح جلو متکی است. پنل بایفشیال علاوه بر آن، امکان استفاده از تابش پشت را هم فراهم می‌کند؛ با این شرط که نصب مانع رسیدن نور به پشت پنل نشود. تفاوت اصلی در امکان دریافت نور از دو سمت است، نه تضمین توان خروجی بیشتر در هر نوع نصب.

ساختار فیزیکی محصولات نیز می‌تواند متفاوت باشد. برخی پنل‌های بایفشیال ساختار شیشه‌وشیشه دارند، اما نمی‌توان این ساختار یا هر ویژگی دیگری را به تمام پنل‌های دارای این برچسب تعمیم داد. برای تشخیص ساختار، ضریب بایفشیالیتی و الزامات نصب، دیتاشیت همان کد محصول را بررسی کنید.

مزایا و شرایط بهره‌گیری

مزیت بالقوه این فناوری، استفاده از بخشی از تابشی است که به سطح پشتی پنل می‌رسد. این امکان ممکن است در آرایه‌هایی که پشت پنل فضای باز دارد و سطح اطراف نور را به آن بازمی‌تاباند، به افزایش تولید کمک کند. تحقق این مزیت به طراحی کلی وابسته است و نمی‌توان برای همه محل‌ها یا محصولات درصد ثابتی از افزایش انرژی اعلام کرد.

بازتابندگی سطح زمین یا آلبدو (Albedo)، فاصله میان ردیف‌ها، ارتفاع پنل از سطح، زاویه نصب و سایه اجزای سازه از عوامل مؤثرند. رنگ یا جنس سطح زیر آرایه نیز می‌تواند بر میزان نور بازتابیده اثر بگذارد. چارچوب نصب باید طوری انتخاب شود که علاوه بر تأمین استحکام و الزامات محصول، سطح پشتی تا حد ممکن از نور محروم نماند. ارزیابی کمی این عوامل و اثرشان بر تولید، کار طراحی سیستم است.

محدودیت‌ها و الزامات نصب

بایفشیال‌بودن، بدون دسترسی نوری پشت پنل، مزیت عملی قابل اتکایی ایجاد نمی‌کند. نصب بسیار نزدیک به سطح، پوشاندن پشت پنل یا قرارگرفتن ریل و اجزای سازه در مسیر نور می‌تواند سهم تابش پشتی را کاهش دهد. سایه‌اندازی موضعی نیز ممکن است باعث شود عملکرد واقعی با فرض‌های اولیه طراحی تفاوت داشته باشد.

طراحی الکتریکی و مکانیکی باید بر پایه دیتاشیت و راهنمای نصب همان محصول انجام شود. حدود مجاز جریان و ولتاژ، فیوزها، کابل‌ها، اتصالات، روش مهار و شرایط بارگذاری میان مدل‌ها تفاوت دارند. اثر دریافت نور از پشت بر خروجی الکتریکی نیز باید در محاسبات طراح لحاظ شود؛ انتخاب تجهیزات حفاظتی یا ابعاد کابل بر مبنای حدس یا مشخصات محصولی دیگر مناسب نیست.

نصب پنل خورشیدی باید با مقررات محلی، شرایط سازه محل و دستورالعمل سازنده سازگار باشد. برای پروژه‌های نیروگاهی یا آرایه‌های بزرگ، ارزیابی هندسه ردیف‌ها، سایه‌اندازی، بازتابندگی و سازگاری اینورتر را به طراح یا کارشناس فنی بسپارید.

کاربردهای مناسب

پنل بایفشیال می‌تواند برای پروژه‌ای قابل بررسی باشد که سطح پشتی آرایه در معرض نور محیط قرار می‌گیرد؛ برای نمونه، نصب روی سازه‌ای مرتفع با فضای باز در پشت پنل یا طراحی‌ای که سطح اطراف آن به‌طور مؤثر نور را بازتاب می‌دهد. مناسب‌بودن این گزینه را نمی‌توان صرفاً از نوع پروژه نتیجه گرفت؛ وضعیت محل، چیدمان آرایه و برآورد تولید باید بررسی شوند.

در نصب روی سقف، سایبان یا سازه‌ای که پشت پنل نزدیک به سطح یا پوشیده است، ابتدا باید روشن شود چه مقدار نور واقعاً به سطح پشتی می‌رسد. اگر این مقدار ناچیز باشد، انتخاب پنل صرفاً بر مبنای عنوان «دوطرفه» ممکن است به انتظار نادرست از تولید منجر شود.

انتخاب پنل بایفشیال برای پروژه

برای مقایسه گزینه‌ها، ابتدا مصرف یا هدف پروژه، محل نصب و نوع سازه را مشخص کنید. سپس کد کامل محصول را با دیتاشیت تطبیق دهید و بررسی کنید که محصول واقعاً برای دریافت تابش از پشت طراحی شده باشد. در مشخصات فنی، به ساختار پنل، ضریب بایفشیالیتی، شرایط آزمون و حدود الکتریکی توجه کنید؛ هر مشخصه را فقط در محدوده همان کد محصول تفسیر کنید.

از طراح بخواهید اثر تابش پشت را با توجه به ارتفاع نصب، فاصله ردیف‌ها، سطح زیر آرایه و سایه‌اندازی در محاسبه تولید لحاظ کند. همچنین سازگاری پنل با اینورتر، کابل‌ها، حفاظت الکتریکی، سازه و محل نصب باید بر پایه مشخصات محصولات واقعی ارزیابی شود. توان نامی سطح جلو یا ضریب بایفشیالیتی به‌تنهایی معیار کافی برای مقایسه دو سامانه نیست.

قیمت پنل بایفشیال به چه عواملی وابسته است؟

قیمت یک پنل ممکن است با مشخصات همان محصول، ساختار، توان نامی، شرایط عرضه و عوامل بازار تغییر کند. در سامانه بایفشیال، هزینه‌های طراحی و اجرای سازه نیز اهمیت دارند؛ برای استفاده از نور پشت پنل ممکن است چیدمان یا ارتفاع نصب با راهکارهای دیگر متفاوت باشد. بنابراین، قیمت پنل را جدا از هزینه نصب و برآورد تولید پروژه مقایسه نکنید.

هنگام استعلام قیمت، کد دقیق کالا و اقلام مشمول پیشنهاد را تطبیق دهید. قیمت یا مشخصات یک محصول را نمی‌توان به همه پنل‌های این برچسب تعمیم داد. اطلاعات روز هر کالا را در صفحه محصول بررسی کنید و برای مقایسه اقتصادی، برآورد فنی سامانه را مبنا قرار دهید.

اصالت محصول و بررسی ضمانت

برای تطبیق محصول، کد مدل، مشخصات دیتاشیت و اطلاعات درج‌شده روی برچسب یا پلاک فنی را با کالای عرضه‌شده مقایسه کنید. شماره سریال و شیوه راستی‌آزمایی آن را مطابق دستورالعمل سازنده پیگیری کنید. برچسب بایفشیال در صفحه فروشگاه به‌تنهایی مدرک اصالت یا تأیید مشخصات یک محموله نیست.

در بررسی ضمانت، ضمانت محصول را از ضمانت عملکرد تفکیک کنید. ضمانت محصول معمولاً به شرایط و عیب‌های تعریف‌شده در سند ضمانت مربوط است؛ ضمانت عملکرد به تعهدات سازنده درباره افت یا حفظ عملکرد در شرایط مشخص اشاره می‌کند. امکان اجرا، مرجع پاسخ‌گو، شرایط انتقال، مدارک لازم و پوشش خدمات در ایران باید پیش از خرید از تأمین‌کننده و در اسناد همان محصول بررسی شود. وجود عبارت ضمانت در صفحه یا دیتاشیت به‌تنهایی، نحوه اجرای آن در بازار ایران را مشخص نمی‌کند.